Pracownia człowieka

Gabinet

2010-04-02T21:46:00.001+02:00

Otworzyliśmy gabinet w Chojnicach. Nazywa się "Arbor", po łacinie 'drzewo'. Blog zmienił się w real? Być może, zapraszam na www.

Blog umarł

2009-12-29T16:54:00.001+01:00

Blog umarł. Blog jest martwy, stary. Po co kończysz to piwo? Masz karabin zamiast klawiatury. Ja kieszenie pełne czereśni...

Czuwaj!

Jarmark. Teatr Ósmego Dnia w Chojnicach

2009-07-13T22:56:00.005+02:00

Wesele. A gdy kończy się, to co się zaczyna? Małżeństwo. Dwójka na scenie. Młoda i młody. Na arenie, można by rzec. Wzajemne ścieranie się, docieranie, spieranie, wadzenie, przepychanie i przeciąganie. I wdzierają się namiętności, uczucia, pragnienia, potrzeby, których wcześniej nie znali. Których może nie chcieli znać. Czasem dają się okiełznać. Czasem biorą górę. Potem ona i on - już nie młodzi. Raczej postacie z piosenki Staszewskiego: "Zwycięstwa pierwsze i przegranych pierwsza gorycz/Motanie spraw jak rajdy bilardowych kul/Coraz mądrzejsze życia podłapują wzory/Królowa życia i król." A potem przebłyski i wreszcie zbudowane z nich olśnienie, że nie są w tym wszystkim sami. Że dzielą, że powtarzają los wszystkich ludzi. Że ich dramat domowy, kuchenny, przedpokojowy nie jest prywatny, lecz ludzki. Arcyludzki. By tak rzec - uniwersalny. I po tym wszystkim, wyczerpawszy w sobie to wszystko, to wszystko zrozumiawszy, znów mogą się spleść. Już nie w walce, lecz w miłosnym uścisku. Młoda i młody. Królowa i król. Uskrzydleni.

Brzmi płasko? Pewnie tak, bo w teatrze ulicznym to, co najważniejsze, mieści się poza słowami. Jest w blasku miotanego, palonego i połykanego ognia. W trzepocie czerwonych skrzydeł. W trajektorii pędzącego wśród ludzkiego morza statku (pijanego). W smrodzie dymnych świec. W cieniach rzucanych na sylwetę chojnickiej szkoły. W geście dziecka próbującego dotknąć statku. W błyskających fleszach fotografów niewiedzących, że należą do spektaklu na równi z drabinami, rampami i aluminiowymi żaglami okrętu... W tym wszystkim, co przypomina, że teatr może nie narodził się na jarmarku, ale na pewno na nim przez wiele stuleci dorastał.

Teatr Ósmego Dnia, "Arka" - spektakl wystawiony w ramach Chojnickiej Fiesty 2009, boisko SP nr 1, 12.07.2009, godz. 22.00.

Requiem dla Potępionego

2009-03-22T20:42:00.011+01:00

Bo ja jestem Bogiem
Uświadom to sobie
Słyszysz słowa od których włos jeży się na głowie
Paktofonika

Od dawna nie oglądam telewizji, nie czytam gazet. Więc nie wiedziałem, że umarł. Dopiero teraz. Właściwie powinienem zrobić to, co ludzie na forum "Frondy": postawić krzyżyk (+). Wieczny odpoczynek.

A jednak piszę ten post, którego być może będę żałował (?). Dlaczego?

Może dlatego, że nikt nie napisał. Wpisałem w wyszukiwarkę imię i nazwisko. Tysiące stron. Wszystkie - poza życiorysem na Wiki, skąd dowiedziałem się, że urodził się tego samego dnia co ja, tyle że 31 lat wcześniej - takie same, sprowadzone do zdania: "Zmarł skazany za pedofilię". Niewiele więcej.

Nikt nie zadał pytania. Na przykład o to, kim naprawdę był. Jednym z najlepszych psychoterapeutów, jakich nosiła ta ziemia? Rozwodnikiem i pijakiem? Kontrowersyjnym pisarzem? Szarlatanem, który pod pozorem pomagania, ukrywał chory pociąg do dzieci? Odkrywcą metod, które mogą zrewolucjonizować leczenie schorzeń trapiących wiele rodzin, choćby autyzmu? A może, jak sam napisał w "Misce szklanych kulek" - był Bogiem?

Nikt nie zadał takiego pytania. Zgodnie milczą ofiary i ci, którym pomógł. Skądinąd wiemy, że imię tych ostatnich Legion. I to milczenie jest na pewno jego największą porażką. Kiedy się w nie wsłuchuję, to jakbym słyszał westchnienie ulgi. Uff, problem sam się rozwiązał. Zniknął wrzód na zdrowym ciele społeczeństwa. Zniknął wyrzut sumienia?

Być może zniknął. My jednak pozostaliśmy. Dlatego musimy postawić sobie pytanie, kim był Andrzej Samson. Ponieważ jest to pytanie nie tylko o granice psychoterapii, lecz przede wszystkim - o granice człowieczeństwa. O to, czy można komuś pomagać bez jego wiedzy i zgody, a może nawet wbrew niej? O to, gdzie kończy się terapia, a zaczyna zmienianie człowieka? Jego niszczenie? O to, gdzie niesienie pomocy przeobraża się w sięganie po władzę nad pacjentem? I wreszcie, kiedy psychoterapia zmienia się w sekciarstwo? Kiedy psycholog sięga po władzę przynależną Bogu? I czy można czynić dobro z niskich pobudek?

W efekcie hucpy, jaką urządziły gazety, prokuratura i sądy, ja nie jestem w stanie wyrobić sobie zdania, czy Samson rzeczywiście seksualnie wykorzystywał dzieci. Wiem jednak na pewno - bo sam o tym mówił - że stosował radykalne metody leczenia. Metody z pogranicza terapii i zmieniania człowieka. I że nie znosił przy tym żadnej nad sobą kontroli. Także tej wynikającej z etyki zawodowej. Nie wiem, ilu dzieciom w ten sposób pomógł, ilu zaszkodził. Z pewnością balansował jednak na granicy władzy ludzkiej i boskiej. I chyba zdarzało mu się ją przekraczać.

To jest memento dla mnie. Memento dla nas.

Uświadom to sobie
Ty też jesteś Bogiem
Tylko wyobraź to sobie
Paktofonika

{Andrzej Samson 1947 - 2009}

Sen anonimowy

2009-03-22T19:55:00.004+01:00

Przyszedł w komentarzu. Postanowiłem opublikować go w ten sposób, by zwiększyć szansę, że dotrze do kogoś, dla kogo również będzie ważny. Ja sam chcę go w sobie trochę ponosić przed jakąś próbą interpretacji.

--

Taki sen:

Scena pierwsza:

Jestem w starym drewnianym dużym domu, chyba z dzieckiem, gdzie ma odbyć się coś ważnego. Jest tam dużo ludzi, którzy czekają na to wydarzenie. Ja i dziecko chowamy się pod drewnianymi schodami, skąd będziemy dobrze widzieć (ja też jestem trochę jak dziecko, ciekawa, co się będzie działo). Właśnie ja i dziecko jesteśmy ciekawi, ale też chowamy się ze strachu. Wchodzą kolejno mężczyźni ubrani jak dostojnicy kościelni, później przyszło mi do głowy, że to inkwizytorzy. Jest ich dość dużo. My jesteśmy blisko i ich dobrze widzimy, ale w ukryciu. Jednak jeden z nich nas zauważa, patrzy na nas przez dłuższą chwilę. Boimy się. Jest podobny do Putina.

Scena druga:

W tym samym domu, już bez dziecka. Jestem ja, ów niby Putin, którego się nadal trochę boję, ale który mnie jakoś przyciąga, i jeszcze jeden mężczyzna, bardziej neutralny i przyjazny. Zdaję przed nimi egzamin, do którego nie jestem przygotowana i który na pewno bym oblała. Ale oni każą mi przyjść później.

Scena trzecia:

Chyba przed domem. Na zaoranym polu, przedwiośnie. Ów "Putin" podchodzi do mnie i mówi, że mnie kocha. Już się nie boję, przylegam do niego, czuję się bezpieczna, choć wiem, że to jest zły człowiek. Jest z nim kobieta, co mi nie przeszkadza. Chyba wracamy do domu i się kochamy, ale nie w to samo miejsce, gdzieś niżej, jakby do piwnic.

Scena czwarta:

Kiedy z nim leżę, słyszę z daleka, z dworu kobiece głosy. Boję się ich. Wiem, że muszę uciekać. Chyba chcę, żeby oni "Putin" i kobieta uciekali też, ale oni mi tłumaczą, że to przecież nic takiego. Kobiety na dworze się zbliżają i obiektywnie faktycznie nie wyglądają groźnie (taka gwarna grupa kobiet śmiejących się i żartujących), ale ja się boję i wiem, że muszę uciekać. Okazuje się, że miałam rację, bo one idą po nas. Uciekam sama, nie wiem, co się stało z "Putinem" i tamtą kobietą (nie jestem pewna, ale może one ich złapały). Uciekam przez zaorane pola. Koniec.

Sen mój

2009-03-01T22:28:00.005+01:00

Dawno nie śniło mi się nic, co bym zapamiętał. Dlatego wybieram z brulionu jakiś stary sen - na chybił trafił. Ma datę 28 lipca 2007. Może ktoś pomoże mi go zinterpretować? Może kogoś natchnie? Zapraszam.

--

Idę przez las. Wiem, dokąd mam dojść. Pogoda jest piękna, las prześwietlony Słońcem. Pewnie i bezbłędnie wybieram drogę na rozstajach. Niekiedy napotykam znakowane szlaki. Idę nimi przez jakiś czas, by po chwili z nich zejść. W pewnym momencie przecinam szosę. Ponownie wchodzę w las. Za drzewami, w dole, widzę miasto. Jest piękne - ma mnóstwo ceglanych, gotyckich budowli, których mokre od niedawnego deszczu dachy migoczą w Słońcu. Widzę też szafirowe jezioro. "To Szczecinek", myślę, "ale przecież to nie tu miałem dojść. Żeby dotrzeć do Szczecinka, musiałbym pójść dużo, dużo dalej. Tam się nie da dojść na piechotę". Patrzę na odjeżdżające z podłużnego rynku autobusy* i zastanawiam się, jak wieczorem wrócić do domu.

--

*) W rzeczywistości Szczecinek nie ma podłużnego rynku. A autobusy odjeżdżają z dworca PKS.

Sen T.

2009-01-22T21:04:00.006+01:00

"Idę ulicą, natrafiam na blok, w którym mieszka moja bardzo droga znajoma, kiedyś obiekt westchnień (Anima??).

Blok wydawał się bardzo nienaturalny - był o wiele wyższy, niż był w rzeczywistości. W oknie dostrzegłem tą właśnie znajomą, machającą mi z jednego z ostatnich pięter (w świecie rzeczywistym mieszka na drugim piętrze).

Wchodzę do bloku, nie wchodzę na ostatnie piętro, lecz na to, na którym 'normalnie mieszka' przyjaciółka. Wchodzę do jej mieszkania, czuję zapach pieczonych ciasteczek. Słyszę głos jej matki (Cień??), nie umiałem rozpoznać treści, tak jakby był to jakiś bełkot. Po jakimś czasie wchodzi K. i pyta się, czemu nie przyszedłem od razu na górę. Wychodzimy bez słowa z bloku. Przechodzimy przez jakąś zaniedbaną furtkę i stajemy na przeciw ciastkarni. Podchodzimy bliżej i przypatrujemy się wystawie, Kasia się wycofuje o kilka kroków. Budzę się."

--

A teraz moje przyczynki do interpretacji.

Po pierwsze, interpretując sen zawsze napotykamy trudność, czy występujące w nim postacie traktować jak rzeczywiste osoby ze świata zewnętrznego, czy też jak symbole - reprezentantów treści psychicznych śniącego. Pewna heurystyka mówi, że pierwsza z wymienionych dróg jest prawomocna dla ekstrawertyków, druga - dla introwertyków. Reguły nie ma, ale T. dostarcza nam pewnych wskazówek pisząc o Animie i Cieniu - a więc postaciach ze świata wewnętrznego.

Napotyka dom "bardzo drogiej znajomej". Określenie dwuznaczne. "Bardzo droga" może oznaczać 'cenna, mająca duże znaczenie', lecz również 'wiele mnie kosztująca'. Zaiste, potyczki mężczyzny z jego Animą potrafią kosztować wiele!

Bo też chyba faktycznie o Animę chodzi. W męskich snach, fantazjach reprezentują ją najczęściej kobiety, które mają lub miały dla śniącego znaczenie. Pozytywne albo negatywne. Może to być ukochana, ale także szefowa, wredna koleżanka z pracy, nauczycielka, gwiazda pop itd. Tu reprezentuje ją ktoś niegdyś bliski, ale - jak rozumiem - utracony. Ktoś, za kim śniący tęskni. Blok ten sam, ale jednak nie ten sam. Co upewnia nas, że chodzi o świat wewnętrzny, a nie dookolny. Anima zagaduje śniącego. Mieszka wyżej niż kiedyś. A zatem rozwinęła się już, jest dojrzalsza, bardziej wysublimowana, uduchowiona. Albowiem znajduje się bliżej nieba, sfer uranicznych niż warstw dolnych, chtonicznych.

A jednak śniący szuka jej tam, gdzie zawsze. Jakby nie dostrzegł, że jego Anima się zmieniła, można by rzec: dorosła. Napotyka jej matkę*). Czyli tę, która ją zrodziła. A kto zrodził Animę, wieczną cząstkę męskiej psyche? Zrodził ją twór przez Junga nazwany zbiorową Nieświadomością. A dokładnie: jej kobiecy pierwiastek. To w połowie do jej świata należy Anima, dlatego może być po nim przewodniczką. Sam mężczyzna nie jest w stanie tego uczynić. Może co najwyżej zostać przez nią pochłonięty. Co spotkałoby Tezeusza bez Ariadny, Jazona bez Medei, Mistrza bez Małgorzaty, a bajkowego Jasia bez Małgosi...

Ten ostatni wątek pojawia się we śnie. Śniący nie jest w stanie zrozumieć bełkotu Matki. Ale jest bliski (?) temu, by ulec pokusie. Zapach pieczonych ciasteczek...

Ratuje go Anima, która schodzi z wyżyn i wyprowadza go z niebezpiecznej sytuacji. Zabiera go tam, gdzie wszystko nie jest może tak łatwe i tak słodkie, ale nie grozi pochłonięciem. Ciastka z cukierni nie są może tak pyszne i trzeba - to ważne! - za nie zapłacić, ale słodkości teściowej bywają trujące. Zwłaszcza jeśli liczy ona "co najmniej tyle lat, co życie na Ziemi."

I o tym - moim zdaniem - jest ten sen: śniący utracił kontakt ze swoją Animą. Tak jakby nie rozwinął się tak bardzo jak ona, jak jej wymagania. Być może dlatego, że dał uwieść się magicznej, ale zwodniczej sile prymitywnych sił, prymitywnych instynktów. Dających szybkie i łatwe zaspokojenie (wcale nie musi tu chodzić o seks), ale za to powodujących regresję, powrót na wcześniejszy etap rozwoju.

Sen urywa się. Co znaczy mniej więcej tyle, że nieświadoma warstwa psychiki nie ma jeszcze odpowiedzi na aktualną sytuację śniącego. A zatem pojawią się kolejne sny, o ile śniący nie utraci delikatnego, kruchego kontaktu ze swoją Animą. I to kolejne sny pokażą, czy moja interpretacja zazębia się z sednem.

Czekam zatem na dalsze sny. I komentarze. Zwłaszcza właściciela snu. Ale nie tylko...

--

*) Mała uwaga na marginesie. Cień będzie w snach reprezentowany raczej przez postać tej samej płci, co śniący/śniąca.

Podziel się snem!

2008-12-30T21:10:00.006+01:00

Podziel się swoim snem!

Dlaczego? Bo każdy sen jest osobistym, adresowanym do Ciebie komunikatem. Wiadomością od tej części Twojej psychiki, której nie znasz, której sobie nie uświadamiasz, z którą się nie utożsamiasz. A ona również - w archaicznym języku obrazów - próbuje pomóc Ci rozwiązać problem, przed którym stoisz (więcej o snach znajdziesz tu).

Lecz żeby zrozumieć sen, potrzebujesz drugiej osoby. Dlatego podziel się nim ze mną, z ludźmi, którzy czytają tego bloga. Może ktoś pomoże Ci go zrozumieć. Może Ty pomożesz komuś.

Jest jeszcze jeden powód, by dzielić się snami. Pisała Olga Tokarczuk: "Gdyby [ktoś] zliczył senne postaci, obrazy, emocje, wypreparował z tego motywy, włączył w to statystykę [...] może znalazłby w tym jakiś sens podobny do wzoru, w jaki tutaj, w tym świecie, działa giełda czy funkcjonują wielkie lotniska - mapa subtelnych połączeń albo sztywnych rozkładów. Nieobliczalnych przeczuć i starannych algorytmów."

Stwórzmy więc mapę snów. Naszych snów.

Dlatego w komentarzu, mailowo lub telepatycznie ;), anonimowo bądź pod nazwiskiem, krótko lub długo, zaraz po wstaniu lub tuż przed zaśnięciem - podziel się snem!

Edyp, Józef K. i agent Cooper

2008-12-29T21:30:00.024+01:00

O Edypie, królu Teb pisało wielu. Ale to bodajże dopiero Carl Gustav Jung zwrócił uwagę na pewien szczegół mitu. Mianowicie taki, że zagadka, którą rozwiązał Edyp, była bajecznie prosta. Dla średnio rozgarniętego Greka nie stanowiło problemu odgadnięcie, że stworzenie najpierw chodzące na czworaka, następnie na dwóch nogach, a pod koniec żywota na trzech - musi być człowiekiem. Dlaczegóż zatem nikt przed Edypem nie rozwiązał zagadki?

Może dlatego, że nikt nie próbował. Dlatego że każdy twardo chodzący po ziemi człowiek wiedział, iż Sfinga (Sphinx) - skrzydlata lwica z głową kobiety - jest niebezpieczna. I nie warto bawić się z nią w zagadki. Że - jak pisał Jung - Sfinga sama w sobie jest zagadką do rozwiązania. Stanowi bowiem personifikację Animy (patrz poprzedni post). Ta zaś, jak każdy archetyp, ma podwójną naturę. Może być pomocna, wzbogacając egzystencję mężczyzny o nieznane mu wcześniej obszary życia. Często jednak prowadzi na manowce. Grecy wiedzieli, że Anima może być Ariadną wyprowadzającą Tezeusza z mroków labiryntu, ale może być też Syreną sprowadzającą żeglarzy na skały.

Edyp o tym zapomniał. Być może to nadmierna wiara w swój rozum przesłoniła mu oczy tak bardzo, że nie dostrzegł pułapki. Rozwiązał zagadkę Sfingi, dał się obwołać królem. Nie wiedział, że tak naprawdę stał się ojcobójcą i kazirodcą.

Historię Edypa powtarza w Twin Peaks Dale Cooper. Agent specjalny FBI jest bardzo pewny siebie i swoich kompetencji. Tak bardzo, że ociera się o pychę i arogancję. Jest perfekcyjny we wszystkim, co robi. Nie popełnia błędów dzięki niezawodności swej percepcji i swego intelektu, które to funkcje rozwinął w stopniu wręcz doskonałym. Nie jest jednak prymitywnym mózgowcem zamkniętym w klatce oświeceniowego racjonalizmu. W takiej samej mierze jak z rozumu, korzysta ze swej intuicji. Studiuje naukę Tybetu, zajmuje się snami. Do tego, co irracjonalne ma jednak taki sam, chłodny, beznamiętny i utylitarny stosunek, jak do zmysłów i inteligencji. Traktuje sny i intuicję jako jeszcze jedno narzędzie w swym instrumentarium agenta doskonałego. Mają one dla niego wartość tylko o tyle, o ile przybliżają do rozwiązania zagadki.

Właśnie, zagadki. Podobnie jak Edyp, Cooper rozwiązuje zagadkę: odnajduje mordercę Laury Palmer. Zresztą powie potem, że było to dziecinnie łatwe. Może zbyt łatwe. Tym bardziej, że - jak pamiętamy - trop podsunęła agentowi FBI sama Laura w jego śnie. A przecież jest ona, tak jak Sfinga, wcieleniem Animy. Przewodniczki, ale i kusicielki.

Edyp dał się zwieść Sfindze, agent Cooper uległ kuszeniu Laury. Skoncentrowany na rozwikłaniu tajemnicy jej morderstwa, nie zauważył, że zagadką do rozwiązania jest ona sama - uosobienie jego zagubionej duszy. Więcej: zagadkę stanowi całe to zagubione w lasach miasteczko - kipiące od podskórnych namiętności, rozpętanych żądz, grzesznych pragnień. Pełne emocji tak intensywnych, że aż dotykalnych. Bolesnych. Niekiedy zabójczych.

Skąd jednak pomysł, że Dale Cooper coś zagubił, coś przeoczył, zaniedbał? Ano z jego podobieństwa do bohatera innego, dużo bardziej współczesnego mitu. Zawartego w "Procesie" Franza Kafki.

O Józefie K. pisał Erich Fromm, że wiódł "puste, zrutynizowane życie", a jego "egzystencja [była] jałowa, wyzbyta miłości i elementów twórczych". Stąd też pierwsze słowa książki należy rozumieć dosłownie. Józef K. został zatrzymany, to znaczy zahamowany w swym własnym rozwoju.

Na pozór egzystencja urzędnika bankowego jest diametralnie różna od tej, jaką wiedzie agent FBI. A jednak oglądając serial nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że słowo "zrutynizowany" najlepiej oddaje życie Coopera we wszystkich jego aspektach. Od rytualnego śniadania złożonego z czarnej kawy i jajek na bekonie ("chrupiącym, niemal spalonym"), przez pączki, nienagannie zawiązany krawat i nieskazitelne koszule, aż po twarz przypominającą maskę i chód robota. I o ile trzy funkcje świadomości - percepcję, rozum i intuicję - Dale Cooper rozwinął w sposób doskonały, to całkowicie brak mu czwartej, to znaczy uczuć i emocji. Z nich jest wyprany totalnie. Można by rzec, że jego perfekcja wprost wynika z jednostronności rozwoju. Nic przecież bardziej nie zaburza toku wnioskowania dedukcyjnego niż emocje. Nic bardziej nie osłabia chłodnego spojrzenia niż nagły poryw serca. Nie sposób w tym miejscu pominąć samotności Coopera, całkowitego braku kobiet w jego życiu. Poza "Diane", o której nie wiemy, czy jest czymś więcej niż tylko dyktafonem.

Również do agenta Coopera pasuje to, co Fromm pisał o bohaterze Kafki: "był on człowiekiem o 'orientacji odbiorczej'. Otrzymywać od innych - nigdy zaś dawać czy też tworzyć." Uderzające jest to, że agent nie kreuje wydarzeń. On je tylko odbiera zmysłami, interpretuje i osądza. Ma do czynienia z pożądaniem, gniewem, zazdrością, miłością, grzechem itd. - jakie składają się na prowadzone przez niego śledztwa. Ale żadna z tych emocji nie ma do niego przystępu. One istnieją tylko jako elementy układanki. Są częścią świata zewnętrznego, nad którym Cooper panuje mocą swego intelektu i potęgą "sumienia autorytatywnego", jaka stoi za nim jako przedstawicielem Prawa.

Naturalne więc jest, że Józef K. i Dale Cooper szukają rozwiązań nie w sobie, lecz na zewnątrz. Pierwszy interesuje się jedynie "skąd może oczekiwać większego wsparcia": zabiega o pomoc adwokatów, ustosunkowanych kobiet, skorumpowanych prawników. Drugi traktuje sprawę Laury Palmer jak rutynowe śledztwo.

Obaj przegrywają, niwecząc szansę na ratunek. Dla Józefa K. byłoby nim zrozumienie słów kierowanych do niego przede wszystkim przez Księdza w Katedrze, ale i przez inne osoby. Na przykład Nadzorcę: "Radzę panu mniej zajmować się nami i tym, co się z panem stanie, natomiast więcej myśleć o sobie."

A co powinien zrobić agent Cooper? Byc może choć na chwilę przestać patrzeć na Laurę tylko jak na element śledztwa do rozwiązania. Zobaczyć w niej dziewczynę rozdartą na pół, jednocześnie wyuzdaną dziwkę i grzeczną uczennicę, spełniającą perwersyjne życzenia i dobre uczynki. Kobietę posiadaną przez wielu, lecz nienależącą do nikogo. Wchodzącą w wiele związków, lecz niekochaną przez nikogo. Zobaczyć w Laurze część samego siebie. Ten fragment swojej duszy, o którym zapomniał, którego się wyparł. Którego być może się bał. Ten fragment, który jest zdolny do zadawania bólu, ale i do niesienia pomocy. Do nienawiści, ale i do miłości. Ten fragment duszy, który czynił go podatnym na rany, ale i zdolnym do radości. Który był w stanie przywrócić go ludziom, wyrwać z samotności.

Na chwilę przestać patrzeć na jednorękiego Mike'a i długowłosego Boba tylko jak na przestępców do schwytania. Zobaczyć w nich obraz sprzecznych tendencji tkwiących w każdym z nas, w nim również.

Józef K. przegrał ostatecznie, zanurzony w bierności, żalu i nieświadomości. Ale Edyp dostał drugą szansę, a raczej pokutę. Odarty ze wszystkiego, opuszczony przez zmysły i pozbawiony wzroku, musiał na nowo przeżyć swoje życie. Tym razem od wewnątrz. A agent Cooper?

On również dostanie pokutę i związaną z nią szansę. Ale nie uprzedzajmy faktów. Serial dopiero się rozpoczął.

Sen agenta Coopera

2008-12-28T20:30:00.021+01:00

Telewizja pokazała odcinek trzeci "Twin Peaks", w którym agent Cooper śni sen. Po przebudzeniu natychmiast chwyta za słuchawkę i telefonuje do szeryfa. Mówi, że wie, kto zabił Laurę Palmer.

Sen zaczyna się od ni to tańca, ni to konwulsji małego człowieczka. Nie widać jego twarzy, bo jest odwrócony tyłem. Jego poruszające się w dziwnym rytmie plecy zdają się mówić: "Podążaj za mną". Karzeł to psychopompos - archetypowy przewodnik po świecie snu i zakamarkach duszy. Grecy wyobrażali go sobie pod dwuznaczną postacią uskrzydlonego Hermesa/Merkurego - posłańca bogów, patrona złodziei i kupców. W naszej kulturze to raczej jarmarczny karzeł, cyrkowy clown, królewski błazen albo amerykański Trickster - uroczy ladaco i cyniczny łotrzyk, barwny outsider i mroczny cień, wprawiający w beztroski śmiech i wciągający w kłopoty. Irytuje czasami, ale jakże jałowe byłoby życie bez niego! Przypomnijmy sobie chociażby bajkowego Kota w butach albo kapitana Sparrowa z "Piratów z Karaibów". Nie mówiąc już o Króliku, którego goni Alicja. Nie bez przyczyny to właśnie taką wiadomość otrzymał Neo na początku "Matrix": "Goń Króliczka!"

Karzeł prowadzi więc agenta FBI do wnętrza jego własnej duszy. Kogo tam spotyka? Na początku dwóch mężczyzn: jednorękiego Mike'a i długowłosego Boba. Najpierw odzywa się ten pierwszy. Mówi, że kiedyś nosił na ramieniu diabelskie znamię, ale potem zobaczył Boga i odrąbał sobie rękę. Tu przychodzi na myśl Orygenes - jeden z Ojców Kościoła, który własnoręcznie się wykastrował, by ustrzec się przed pokusą. A także nauka Chrystusa o ręce, którą należy sobie odrąbać, jeśli by miała ona być przeszkodą w zbawieniu.

Podczas gdy Mike recytuje Sonet XVIII Szekspira, długowłosy Bob grozi, że zabije znów. Zatem popełnił już mord. Czy na Laurze Palmer? Wszystko wskazuje, że tak.

Wypowiedzi Mike'a i Boba to rodzaj ekspozycji. Uosabiają oni dwie sprzeczne tendencje tkwiące w Cooperze. Jest on między nimi rozpięty, dokładnie tak jak Chrystus na krzyżu wiszący między Złym i Dobrym Łotrem. Mike i Bob to podwojony Cień agenta - ta część jego osobowości, z którą się on nie utożsamia, którą wypiera i tłumi. Składają się nań myśli, uczucia, doznania, pragnienia, których u siebie nie toleruje i których nie chce w swym życiu uwzględnić. Dzięki rozbiciu na dwie postacie we śnie uwypuklona została podwójna natura Cienia: może on wzbogacić świadomość o nowe aspekty (jak Woland w "Mistrzu i Małgorzacie"), ale jeżeli zostanie zignorowany (nadal będzie tkwić w nieświadomości) - może być niebezpieczny, wręcz zabójczy. Tak jak Bob.

Karzeł odwraca się i mówi "Let's rock". Po ekspozycji czas na akcję. Karzeł tańczy we wnętrzu dziwnego pomieszczenia. Czerwone kotary i antyczna rzeźba w tle upewniają nas, że nie chodzi o realną przestrzeń, lecz o wnętrze psychiki agenta Coopera. Na jednej z kanap widzimy jego samego. Jest stary, kamera pokazuje go głównie z profilu - jak monarchę na monecie. Nie chodzi bowiem o niego samego, lecz o symbol jego świadomej części: tej, z którą się utożsamia i którą wystawia do świata. Wizerunek ten jest zastygły, znieruchomiały. Z profilu przypomina JFK, ale tak naprawdę to Józef K. z "Procesu" Kafki - w wymiętym garniturze, niemodnym krawacie, z twarzą zmęczoną monotonną, jałową egzystencją.

Agent konwersuje z Karłem i siedzącą obok niego Dziewczyną. Konwersuje, a raczej biernie słucha monologu kaleki. Ożywia się dopiero, gdy Karzeł pyta go, czy Dziewczyna nie przypomina mu Laury. "Ona jest Laurą" - mówi Cooper. Jego rozmówcy nie potwierdzają tej wersji. Dziewczyna mówi enigmatycznie, że wydaje jej się, jakby bardzo dobrze znała Laurę. "Ona jest pełna tajemnic" - dodaje Karzeł.

Zaiste jest! Wszak to Anima - archetyp kobiecego aspektu męskiej psychiki. Tego, który nie kieruje się ku światu zewnętrznemu, lecz ku mrokom nieświadomości. Którego nie obchodzi społeczeństwo i jego zmienne wartości, lecz który podlega archaicznym i wiecznym prawom instynktów oraz najpierwotniejszych doświadczeń ludzkości. Który męski logos, siłę, dążenie do ekspansji i rywalizacji uzupełnia o kobiecy eros, delikatność, dążenie do zjednoczenia i spokoju.

Anima to zarazem kobiecy pierwiastek, odwieczna zasada. W tym wymiarze utożsamia ona Naturę – siłę płodzącą i rodzącą, ale i pochłaniającą, niszczącą. Jest hinduską boginią Kali i grecką Hekate. Jest Gają, Ziemią – którą od zawsze nazywamy matką, ale której też od zawsze powierzamy naszych zmarłych.

Dopóki tkwi w nieświadomości, Anima ulega projekcji na zewnątrz. Jej nośnikiem pierwotnie jest matka, potem inne kobiety. Animę agenta Coopera personifikuje Laura Palmer. Jego sen kończy się w ten sposób, że Laura/nie-Laura całuje go w usta, następnie szepcze mu coś na ucho. Reakcja agenta po przebudzeniu wskazuje, że Anima wyjawiła mu tajemnicę zabójstwa Laury. Czy aby na pewno? C.d.n.

Dwie Polski

2008-08-10T22:06:00.006+02:00

Dobre (?) wiatry przygnały mnie do Bornego Sulinowa. Naszła mnie tam refleksja.

Wielu znajduje przyjemność w dzieleniu mojego kraju. Na Polskę A i Polskę B na przykład. Na miasto i wieś. Na III i IV RP. Na sanację i komunę. Na ciemnogród i oświecenie. Na tych co wierzą w Rydzyka i na takich co wierzą w Tischnera. I tak dalej, i tak dalej.

A ja, chodząc po ulicach Bornego, pomyślałem sobie, że ważniejszy być może jest inny podział. Na Polskę prze ogaceniem i po ogaceniu. Patrząc na znikające pod taflami styropianu ostatnie ślady niemieckiej i radzieckiej przeszłości miasta, przypominałem sobie wszystkie moje kochane pomorskie wsie i miasta. Kiedyś ceglastoczerwone i biało-szare. Dziś słodkożółte i majtkoworóżowe. Przypomniałem sobie warszawskie osiedle SND, którego wszystkie bloki były dawniej kredowobiałe. W połączeniu z charakterystyczną linią balkonów sprawiało to wrażenie wyciągniętych na brzeg szkieletów ogromnych ryb. Dziś to osiedle mieni się wszyskimi kolorami tęczy. A Sady Żoliborskie? A... Ale łza nie zakręciła mi się w oku. Bo uświadomiłem sobie, jak kruchy jest styropian i tak zwany szlachetny (bynajmniej) tynk. Może za jakiś czas kolejne pokolenie w swej fazie burzy i naporu chwyci mesle, dłuta i młotki, a potem skuje te wszystkie styropiany, baranki i lilaróże? I wszyscy oniemiejemy z zachwytu. A rodzina Waglewskich zamiast "chcemy ściągać barchanowe majty" zaśpiewa "chcemy psuć styropianowe płyty"?

Od vera icon do kalós týpos

2008-08-09T21:08:00.007+02:00

Kiedyś dużo fotografowałem. A jeszcze więcej pisałem o Fotografii*. Traktowałem ją bardzo poważnie. Śmiertelnie poważnie, bo przecież była - i nadal jest - dla mnie jednym z najdoskonalszych orężów, jakimi człowiek walczy ze śmiercią, z nicością, z przemijaniem:

Wędrówka wstecz historii obrazów doprowadziła nas do źródeł Fotografii, do jej archetypu. A jest nim 'nie ludzką ręką' utrwalona obecność człowieka lub rzeczy. Zastygły w srebrze gest wskazujący: to jest. Pamiątka ze spotkania fotografa z drugim człowiekiem lub ogólniej: fotografa z istnieniem świata.

Przeciwstawiałem sobie dwa rodzaje portretów - te które zmieniają człowieka w przedmiot, czyniąc go ilustracją z góry powziętej tezy i te, które utrwalają jego obecność:

Dwie fotografie będące emanacjami skrajnie odmiennych koncepcji prawdy i postaw wobec rzeczywistości. W pierwszej obiektyw aparatu zmienia człowieka w przedmiot – jest więc ona w swej istocie śmiercią. Ma ona ewangeliczne analogie w osobie Poncjusza Piłata wystawiającego ubiczowanego i upokorzonego Jezusa na widok motłochu z szyderczymi słowami: „Oto człowiek!” (ecce homo; J, XIX, 1-6). W drugiej fotografii istotne jest spotkanie, z którego pozostaje zdjęcie – pamiątka, utrwalona obecność, a więc podarowane życie. Odpowiada mu apokryficzna scena utrwalona w liturgii Drogi Krzyżowej, w której święta Weronika ociera chustą twarz Chrystusa idącego na śmierć. Na chuście pozostało odbicie ('vera icon') – wizerunek Boga, który stał się człowiekiem, by wziąć udział w cierpieniu stworzenia.

Nie wycofuję się z tego, broń Boże. Ale dzisiaj już wiem, że Fotografia jest nie tylko śmiertelnie poważna. Jest również lekka, migotliwa i cudownie niepoważna. Jest wieczną pamięcią o tym, co odeszło, lecz również zapisem ulotnego wrażenia. Jest czernią i bielą, ale jest również kolorem. Jest zmaganiem ze śmiercią, ale również wzruszeniem, "ile jest piękna za darmo" (Hrabal).

Kupiłem sobie telefon z aparatem fotograficznym. Noszę go w kieszeni. Nie walczę już z nicością, ze śmiercią, z przemijaniem. Fotografuję szczegóły, momenty, zadziwienia.

Bo Fotografia to nie tylko vera icon. Fox Talbot nazwał wynalezioną przez siebie technikę "kalotypią". Od greckiego kalós týpos - "piękne odbicie".

--

*) Za Rolandem Barthesem piszę to słowo wielką literą, gdy chodzi mi o pojęcie ogólne, w odróżnieniu od pojedynczego zdjęcia.

Manu Chao, Koszalin i milczenie Boga

2008-07-15T22:07:00.005+02:00

Nie pojechałem do Wrocławia na Manu Chao. W zamian za to zabrałem płytę "Clandestino" w słuchawkach do Koszalina. Schodziłem ulicą Zwycięstwa od dworca w stronę Katedry, rynku i dalej zielonych wzgórz i czułem się tak, jakbym przywędrował tu piechotą. Setki kilometrów. Wędrowiec - nie wiadomo skąd. Wyjęty spod prawa?

Solo voy con mi pena
Sola va mi condena
Correr es mi destino
Para burlar la ley

Sprawy do załatwienia. A później - Koszalin zlany Słońcem i zalany potem. Miasto ma cielisty posmak. Studenci taczkami wywożą ziemię z wykopalisk na środku rynku. W powietrzu fruwają kulki styropianu i wełny mineralnej. Piwo jeszcze przed południem. Hamburger podawany w bułce od kebaba z wbitym w sam środek warzyw plastikowym widelcem. Panny idą odwiedzać chłopaków mężów braci do aresztu na Młyńską. Przeważnie mają na sobie błyszczące dresy, nie noszą za to staników. Mnóstwo czarnych Mercedesów w całym mieście. Zaparkowanych byle jak. Dzieci płaczą w wózkach. Jest gorąco. Kolejny student na rusztowaniu cyzeluje szczegół ornamentu na Pałacu. W parku zaczepia mnie Cyganka."Ty dobry chłopak jesteś, ale nerwowy. Ty nie powiesz tego, co w sercu masz. Wyciągnij jedną kartę ode mnie." "Nie chcę. Boję się." "Tylko Boga trzeba się bać na niebie." "Ciągnąć kartę to jak igrać z Bogiem." "To papierosem chociaż poczęstuj."

Bienvenida a Tijuana
Bienvenida mi suerte
Bienvenida la muerte

Gdy wracam po wędrówce - olśnienie. Przy dawnej szkole inżynierskiej, teraz Politechnice, płomienne ptaki Hasiora. Wzlatują w niebo. Olśnienie tym większe, że nawet jeśli wiedziałem, że tu są, to miałem to w pamięci na samym dnie.

Esperando la última ola...
Esperando la última rola

Ale to był koniec wędrówki. Wcześniej trafiłem na Górę Chełmską. Przyciągnęły mnie tam fascynujące wezwanie sanktuarium: "Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej" (!) oraz falliczny kształt wieży widokowej. Miałem nadzieję zobaczyć z niej Morze. Co mi się faktycznie udało.

Dopiero z broszury kupionej w kasie dowiedziałem się, że Góra Chełmska od zawsze była miejscem kultu. Niemcy twierdzili, że był tam święty gaj Germanów, Polacy - że chram Słowian... Zatem nieświadomie czy podświadomie, kolejny raz bezwiednie trafiłem w miejsce, gdzie moi przodkowie szukali kontaktu z Bogiem. Zaczęło się kilka miesięcy temu od kamiennych kręgów w Leśnie i w Odrach. Więc nic się nie zmieniło od czasu, gdy mając 9 lat robiłem z Bogiem zakłady o to, czy On istnieje? Po 20 latach - agnostyk, czy innymi słowy bezbożnik - wciąż szukam miejsca, gdzie Bóg (czasem) przerywa swoje milczenie. Miejsca naznaczonego. Świętego.

Wciąż szukam znaku?

Psychologu, lecz się sam - można by rzec. Ale jak się uleczyć z tego, że świat to za mało? Z pragnienia, żeby było coś więcej? Żeby coś było?

Can't you hear me mama call
Can't you hear me crawling
Can't you hear me mama call
Can't you hear me trying
Can't you hear me when I call
I'm a long way from sight
Tonight tonight
It's a long long night
Tonight tonight
It's a long long night

Ablatio retinae

2008-06-23T11:06:00.017+02:00

Pierwsza operacja jest jak oddanie samochodu do naprawy. Wpadam do szpitala na chwilę, między kolejnymi zajęciami. Ciekawe doświadczenie: jak to jest cały dzień chodzić w piżamie? Czy to prawda, że narkoza przypomina narkotykowy odlot? Czy będą mi wyjmować oko? Stos gazet i książek do przeczytania leży na parapecie, zieleń drzew i szum ulicy kuszą, by wyrwać się na wagary. Telefon wciąż dzwoni - "tak, za kilka dni wychodzę i to załatwię". Kiedy wreszcie ta operacja?

Wreszcie jest. Nieco bólu i trochę nieprzyjemnych sensacji, a potem do domu. Trzydzieści dni zwolnienia. Już po dwóch tygodniach mam dosyć. Chcę do pracy i do normalnego życia. Widzę dobrze, a o szpitalu tak wiele można opowiadać anegdotek na spotkaniach towarzyskich.

I nagle stop. Znów to samo. Jak to?! Przecież operacja się udała! Pan doktor był taki zadowolony. A jednak. Lęk. Co dalej? Co z pracą, co ze mną? Czy oślepnę? A jeśli to tylko schizy? Może oko jest w porządku, a to tylko ja głupieję? Do okulisty jadę po pracy, bo co sobie o mnie pomyślą, jeśli się zwolnię do lekarza, a on stwierdzi, że mam fobię?

Nie mam. Kolejna operacja. Już nie chodzę po korytarzu z poczuciem wyższości na twarzy. Że ja tu nie należę. Że nie jestem przecież chory. Że wpadłem tylko na chwilkę coś nareperować i jutro wybywam... Nakładam piżamę jak drelich. Stygmat chorego. Muszę uznać, że jestem chory. Że należę do tego oddziału, do tego szpitala, do tych ludzi. Że nie wpadłem tu przez przypadek. Że tamto życie się skończyło. A jakie się zaczęło?

Szpital uczy cierpliwości. Czeka się na wszystko. Na lekarza, na badanie, na obiad, na odwiedziny, na operację, na lek przeciwbólowy. Na wyjście. Na wyniki kontroli. Na kolejną operację. I na kolejną...

Przez czekanie coś się we mnie zmienia. Przewartościowuje. Powoli, jak kropla drążąca skałę, przebija się myśl, że to nieprawda, iż wtedy było życie, a teraz jest choroba. Myśl, że między życiem a chorobą nie ma wyraźnej granicy. Myśl, że to raczej w trwaniu jest więcej życia niż w pospiesznej bieganinie. I że to właśnie tamta pospieszna bieganina wpędziła mnie w chorobę. Zmusiła do zatrzymania się. Więc może to działa i na odwrót? Może to milczące trwanie doprowadzi mnie do życia?

Weź pigułkę - suplement

2008-03-24T20:24:00.011+01:00

Dzień po opublikowaniu mojego antypsychiatrycznego posta, na świetnej stronie Unus Mundus ukazał się artykuł o antydepresantach - z ich niekwestionowanym królem, Prozakiem, na czele. Trudno o lepszy komentarz do mojego peanu na cześć Jankowskiego i jego psychiatrii humanistycznej. Otóż jak wynika z najnowszych badań, leki antydepresyjne nie mają istotnie większej skuteczności w leczeniu niż placebo.

Czyli po intensywnej karierze antydepresantów wracamy do punktu wyjścia: znów okazuje się, że najistotniejszym czynnikiem leczniczym jest autorytet psychiatry, a przede wszystkim - wiara pacjenta w uleczenie. Nie sadzę, by różniła się ona wiele od wiary tradycyjnych mieszkańców Syberii czy równin Ameryki Północnej szukających pomocy u szamana. A także naszych babć leczących się u wiejskich znachorów.

Więcej informacji o badaniach i linki - na stronie Unus Mundus.

Schizofrenia

2008-03-24T18:01:00.006+01:00

"Jestem twardy i zimny jak lód, a równocześnie do tego stopnia przepełniony wzruszeniami, że staję się sentymentalny."

Strindberg (za Kretschmerem)

Weź pigułkę! Weź pigułkę!

2008-03-03T21:16:00.019+01:00

Proszę państwa, oto miś. Miś jest bardzo grzeczny dziś, chętnie państwu łapę poda. Nie chce podać? A to szkoda...

Jan Brzechwa

"Od psychiatrii biologicznej do humanistycznej" Kazimierza Jankowskiego to jedna z najważniejszych książek o duszy i jej leczeniu. Kiedy powstawała, na początku lat siedemdziesiątych, była jak otwarcie okien po długiej zimie. Proste słowa, że psychiatra musi być najpierw człowiekiem, a dopiero potem lekarzem i że choroba psychiczna to wyraz kryzysu, bez którego rozwiązania żadna pigułka nie będzie skuteczna - miały wtedy moc tarana. To Jankowski wyprowadził polską psychiatrię ze stanu barbarzyństwa, w którym jedyną metodą leczenia były wstrząsy insulinowe.

Wydawałoby się, że w XXI wieku tezy Jankowskiego powinny być już silnie zakorzenione w świadomości psychiatrów, zwłaszcza że w 1994 roku ukazało się rozszerzone wydanie książki. Niestety tak nie jest. Okna, które Jankowski przebił w zatęchłych murach psychiatrii socjalistycznej, bardzo szybko i sprawnie zostały zamurowane. Biologiczny model chorób psychicznych wraca, tym razem na fali amerykańskich podręczników. Myślę, że zadomowi się na dłużej, bo stoi za nim nie tylko dominujący naturalistyczny, materialistyczny pogląd na istotę psychiczności, ale i potężne lobby firm farmaceutycznych.

Przykładem przepięknie (i drogo) wydana broszura "Psychozy. Poradnik dla pacjentów i ich rodzin" autorstwa Andrzeja Czernikiewicza. Wydawnictwo to można znaleźć na parapetach i stolikach w poczekalniach Poradni Zdrowia Psychicznego. Pomijam fakt, że jest to raczej poradnik dla lekarzy, bo nie wiem, czy chorego na schizofrenię akurat najbardziej interesują rozważania o wyższości olanzapiny nad klozapiną lub odwrotnie. Dużo bardziej interesujący jest tekst napisany tłustym drukiem na stronie siódmej: "można stwierdzić, iż psychozy nie powodują: złe wychowanie w domu, urazy (fizyczne i psychiczne) [...]".

Hulaj dusza, piekła nie ma! Synek (lub córeczka) się wprawdzie zepsuł, jak dvd lub auto, ale dostanie różową tabletkę i stanie na nogi. Nie chce stanąć? A to szkoda... Pójdziemy znów do pana doktora i różową zamienimy na zieloną. Nie należy się przejmować, a już broń Boże nie próbować doszukiwać się związku między schizofrenią dziecka a relacjami w rodzinie! Wszystkiemu winna ta wredna dopamina w mózgu! Tylko i wyłącznie.

Niestety, życie nie jest tak proste, jak chciałyby nam wmówić firmy farmaceutyczne (w tym wypadku Adamed, przypadkowo producent neuroleptyków). Najlepszy dowód stanowi fakt, że pan docent Czernikiewicz potyka się o własne tezy. Autorytatywnie stwierdza, że wychowanie nie ma znaczenia w etiologii psychoz, choć kilka zdań wcześniej przyznaje, że ryzyko zachorowania dziecka obojga chorych rodziców wynosi 40%, a pozostałe czynniki nie są znane. Zatem nie wiemy, co odpowiada za przynajmniej 60% wariancji. To może jednak wychowanie ma znaczenie? I to aż w 60%?

Akapit dalej pan docent pisze, że "dla zaostrzeń (nawrotów) psychozy istotne są czynniki związane ze stresem [...]" Chciałoby się zapytać, w jaki sposób za pomocą neuroleptyku zmniejszyć stres, któremu poddawany jest pacjent - na przykład wychowywany przez rodziców mających względem niego zbyt wielkie i sprzeczne wymagania. Oczywiście można za pomocą pigułki zmniejszyć u danej osoby "podatność na stres", ale to trochę tak, jakby koniowi okładanemu batem przez pijanego woźnicę dać środek zmniejszający "podatność na ból".

Temat jest długi i na tyle ważny, by poświęcić mu nie jeden, a dziesięć postów, czy może całych blogów. Konkluzja jest smutna. Na tyle smutna, by zdjąć książkę Jankowskiego z półki opatrzonej napisem "klasyka" i zacytować choć mały fragment: "Jak wynika z rozważań na temat perspektyw skuteczności leczenia farmakologicznego, biochemiczna hipoteza schizofrenii, jeśli zostanie ostatecznie dowiedziona, będzie wyjaśniała tylko fragment wchodzenia chorego w rolę społeczną. Znacznie bardziej prawdopodobne wydają sie teorie rozwoju zaburzeń psychicznych [...], z których wynika, że pierwsze kroki ku szpitalowi psychiatrycznemu stawia dziecko pod kierunkiem swoich rodziców. Następnym elementem są doświadczenia społeczne zbierane w grupach rówieśniczych. Mogą być one z góry determinowane jako negatywne, w wyniku doświadczeń wyniesionych z domu rodzicielskiego. Niektórzy potrafią zebrać jeszcze dodatkową porcję negatywnych doświadczeń z partnerem seksualnym lub w życiu zawodowym. Wieloletnie społeczne dzieło fabrykowania obłędu [...] opatrują etykietą lekarze psychiatrzy." Tak zaszufladkowany człowiek jest "godzien litości i pobłażania, ponieważ nie może być równorzędnym partnerem w życiu społecznym" [ss. 101 i 103].

Alternatywa? "Jeśli [...] psychiatra spróbowałby rozważyć przyczyny zaburzeń psychicznych w szerszym [niż tylko biochemiczny] kontekście - otwierają się przed nim nieoczekiwanie szerokie perspektywy poznawcze, teoretyczne i praktyczne. Może on wówczas rozważać nie tylko różnorodne zależności psychofizjologiczne, psychoendokrynologiczne czy psychobiochemiczne, lecz przy obecnym satanie wiedzy może również badać nawet konsekwencje biochemiczne sytuacji społecznych" [ss. 103-104].

Poranne podróże

2008-02-06T21:04:00.000+01:00

Czekanie
Nowy dzień
Wstań
To znowu nowy dzień
To poranne podróże - raz krócej, raz dłużej
W obie strony, przygarbiony, pochylony
w obie strony, przygarbiony, pochylony
W obie strony...

Kult, "Tan"

Wyjść z domu tego poranka, tak jak każdego. Jeszcze przed świtem. Nie zapinać kurtki, by mróz i wiatr mogły przeniknąć do środka i jeszcze dalej. By jak promienie Roentgena przeszły przez tkanki. Obmyły kości. Wypłukały piasek spod powiek. Zabrały sny. Zabrały nocne zmęczenie.

A potem jechać samochodem przez poranną ciemność, gdzie najjaśniejsze punkty to szare pasy na jezdni i światła przejeżdżających ciężarówek. Jechać przez tę ciemność jak w brzuchu wielkiej kobiety. Jak w łonie pradawnej matki. I ze smoliście czarnego łona urodzić się tego poranka, tak jak każdego, razem ze światłem dnia, którego nie wolno pomylić z jaśniejącą u wylotu kanału porodowego bladą łuną Miasta.

Zobaczyć swoje plecy

2008-01-10T20:11:00.000+01:00

Próbować zrozumieć swój sen, to jakby chcieć zobaczyć własne plecy - napisałem.

Tak to określała Marie-Louise von Franz, uczennica Junga: "[...] w zasadzie nie powinno się interpretować własnych snów. Na ogół sny pokazują nasze 'białe plamy'. Nigdy nie mówią tego, co już wiemy, lecz to, czego nie wiemy. Ale kiedy ludzie interpretują własne sny, mówią: 'Tak, wiem, co to znaczy'. A następnie projektują na sen swoją starą wiedzę. 'Ach, to mój taki a taki problem, itd., itd. Często widzę, jak pacjenci tak robią. Wchodzą i mówią: 'Miałem sen, ale wiem, co on znaczy', a potem podają jakieś całkiem banalne wyjaśnienie czegoś, co od lat o sobie wiedzieli.Wtedy mówię: 'Czekaj, czekaj, czekaj, weźmy sen, taki, jaki on jest, powoli, od początku do końca'. I potem okazuje się, że chodziło o coś całkiem innego i nieoczekiwanego." [Ścieżki snów, s. 27]

I dalej: "Problem z interpretowaniem własnych snów polega na tym, że nie możemy zobaczyć własnych pleców. Jeśli pokażemy je komuś innemu, on może je zobaczyć, ale nie my. A sny wskazują na nasze plecy, na to, czego nie widzimy. Trzeba, że tak powiem 'stanąć na głowie', żeby zrozumieć własne sny." [Ścieżki snów, s. 28]

Późno przyszedł sen

2008-01-07T21:22:00.000+01:00

Późno przyszedł sen
Przyszedł i był zły
Hey, "Sic!"

Może po to warto pisać bloga: by dzielić się snami. Prosto z rozgrzanego łóżka biec do komputera. Jeszcze przed odsłonięciem rolet. Jeszcze przed napaleniem w piecu. Przed odkręceniem kaloryfera. Wstukiwać w klawiaturę to, co się przyśniło. Wysłać sen w świat z nadzieją, że jest ktoś, kto pomoże go zrozumieć. Jak Maorys opowiadający całej wiosce, co mu się przyśniło.

Na przykład co znaczą koszmary, które śnią mi się od lat? Ktoś wchodzi przez okno. Czasem robi coś złego. Czai się w kącie, rozsypuje gwoździe na poduszce, zostawia niebezpieczne przedmioty. Kiedy indziej zaś jakby chciał się bawić. Dokazywać. Raz śniłem, że byłem opleciony lampkami choinkowymi. Cały pokój spowity był ich blaskiem, a przeze mnie przepływały prądy.

Co znaczą te sny?

Że każdy sen ma znaczenie, wiem na pewno. Przez niego pradawnym, archaicznym językiem obrazów mówi do mnie to, czego nie znam. Nieświadome. Bo przecież niczym linoskoczek jestem rozpięty między tym, co wiem i tym, czego nie wiem. Świadomym i nieświadomym. I to, co nieświadome, mówi do mnie w snach.

Ale ponieważ jest tym, czego nie wiem - nieświadomym właśnie - nie mogę zrozumieć, co do mnie mówi. Bo zawsze będę interpretował nieznane przez znane. Sprowadzał nieznane do znanego. Całość do części. To tak, jakbym próbował zobaczyć coś, co mam narysowane na plecach. Potrzebuję do tego drugiej osoby. Tylko druga osoba może objaśnić mój sen.

A co, gdy Druga Osoba tak już ze mną się stopiła, że nie sposób rozdzielić, co widzi Ona, co widzę ja? Wtedy zostaje tylko wysłać sen w świat.

Niniejszym czynię.

Dlaczego?

2008-01-06T07:21:00.000+01:00

Po co pisać? Skoro tylu już pisało? Skoro tyle już napisano?

Po co kolejny blog? Może dlatego, że to mój blog. Że ja go muszę napisać. A jeśli Ty go czytasz, to znaczy, że tak musiało być. Że jest przeznaczony właśnie dla Twoich oczu.

Więc spotkaliśmy się w tym miejscu, gdzie krzyżuje się tak wiele dróg. A zatem przynajmniej przez jakiś czas będziemy wędrować obok siebie.